Przegląd wykonuje się we wrześniu lub październiku, zanim temperatura gruntu spadnie, a dostęp do zbiornika stanie się utrudniony. Sam zbiornik nie zamarza, bo leży poniżej strefy przemarzania i dogrzewają go ścieki bytowe. Zimą zawodzą elementy peryferyjne oraz biologia, wolniejsza przy niższej temperaturze. Przegląd przydomowej oczyszczalni ścieków obejmuje więc cztery punkty: osad, drożność przepływów, stan rozsączania oraz, w instalacjach biologicznych, pracę dmuchawy.
Czy oczyszczalnia zamarza i co robi z nią spadek temperatury?
Ryzyko zamarznięcia dotyczy odcinków ułożonych powyżej strefy przemarzania, która w Polsce sięga od 0,8 do 1,4 m zależnie od regionu. Newralgiczne są rura odpływowa o zbyt małym spadku, przewód powietrza dmuchawy, nieocieplona pokrywa oraz wylot do rowu, w którym woda zatrzymuje się i zamarza od strony odbiornika.
W oczyszczalni biologicznej pierwsza traci wydajność nitryfikacja, czyli utlenianie azotu amonowego, bo odpowiadające za nią bakterie są najwrażliwsze na chłód. Oczyszczalnia biologiczna zimą potrzebuje więc stabilnego napowietrzania. W domu rekreacyjnym dochodzi przestój wyniszczający osad czynny: zbiornika nie opróżnia się do sucha, a rozruch po przerwie warto wesprzeć, dobierając bakterie do oczyszczalni biologicznej do technologii urządzenia.
W układzie z osadnikiem gnilnym i drenażem chłód działa inaczej. Fermentacja w osadniku jest z natury powolna, więc temperatura mniej zmienia jakość podczyszczania, ale zmarznięta wierzchnia warstwa gruntu obniża chłonność pola rozsączającego. Drenaż, który wchodzi w zimę zamulony, przestaje wtedy przyjmować ścieki, co kończy się podtopieniem terenu lub cofaniem.
Co obejmuje przegląd przydomowej oczyszczalni ścieków jesienią?
Zakres zależy od technologii. W układzie z osadnikiem gnilnym i drenażem nie ma dmuchawy ani sterownika, więc kontrola obejmuje poziom osadu i kożucha, drożność studzienki rozdzielczej oraz chłonność pola rozsączającego. W oczyszczalni biologicznej dochodzą napowietrzanie i część elektryczna, czyli podzespoły, których awaria zatrzymuje proces w kilka dni.
W obu technologiach osad ocenia się pod kątem poziomu, barwy i zapachu, a wywóz planuje przed mrozami. Tabela wskazuje, które elementy dotyczą tylko instalacji biologicznej:
| Element instalacji | Co sprawdzić jesienią | Sygnał, że potrzebny serwis | Dotyczy |
| Dmuchawa, napowietrzanie | filtr powietrza, szczelność przewodów, membrany | głośna lub nierówna praca | biologiczna |
| Osad i kożuch | poziom, barwa, zapach, termin wywozu | osad wynoszony z odpływem | obie |
| Przepływy i przelewy | kosz, przelewy, filtr na odpływie | cofanie ścieków do budynku | obie |
| Rozsączanie i odbiornik | studzienka rozdzielcza, kominki, wylot | mokra plama nad drenażem, nieprzyjemny zapach | obie |
| Pokrywa i elektryka | uszczelka, mocowanie, skrzynka sterownika | wilgoć w skrzynce, pęknięcia | biologiczna |
Usunięcie każdej z tych usterek zimą wymaga prac przy zmarzniętym gruncie.
Po czym poznać, że oczyszczalnia potrzebuje serwisu?
O wezwaniu serwisu decydują cztery objawy: gnilny zapach wokół pokrywy, cofanie się ścieków, głośniejsza praca dmuchawy i niestabilne działanie z nawrotami. Trzeci dotyczy tylko instalacji biologicznych i wskazuje na uszkodzoną membranę lub zatkany dyfuzor.
Cofanie ścieków wynika najczęściej z przepełnienia komory osadem lub niedrożnego odpływu, co opisujemy we wpisie co zrobić, gdy oczyszczalnia się zapycha. Jesienią najpilniejszy jest wypływ wody nad drenażem. Przy zakolmatowanym polu rozsączającym pierwszy mróz zamyka ostatnią drogę odpływu, więc serwis oczyszczalni przydomowych wyprzedza zabiegi konserwacyjne.
➜ Sprawdź, co obejmuje serwis oczyszczalni
Jak zabezpieczyć pokrywy, elektrykę i rozsączanie przed mrozem?
Zabezpieczenie przed mrozem to trzy czynności: ocieplenie pokryw i płytkich elementów, ochrona elektryki przed wilgocią oraz drożny odpływ. Pokrywa jest najzimniejszym punktem każdej instalacji, więc sprawdza się uszczelkę, brak pęknięć i mocowanie, a gruntem jej się nie zasypuje, bo blokuje to dostęp serwisowy.
Dmuchawa w studzience lub szafce wymaga wentylacji i ochrony przed zalaniem, bo skropliny w skrzynce sterownika to częsta przyczyna awarii. Niezależnie od technologii kontroluje się studzienkę rozdzielczą, kominki i wylot. Oczyszczalnia zimą pracuje stabilnie, gdy ma swobodny odpływ.
Kiedy zamiast naprawy warto rozważyć modernizację oczyszczalni?
Modernizacja ma sens, gdy naprawy powtarzają się co sezon, a przyczyna leży w doborze lub technologii. Typowe sytuacje to instalacja przeciążona po powiększeniu rodziny, wyeksploatowany osadnik gnilny z niewydolnym drenażem i brak części zamiennych.
Kierunki są trzy: wymiana zużytych podzespołów, rozbudowa odprowadzenia ścieków o drenaż, tunele rozsączające, rabatę biohydrofitową lub studnię chłonną, albo zastąpienie drenażu oczyszczalnią biologiczną, niezależną od gruntu. Punktem wyjścia jest ponowny dobór, opisany we wpisie jak dobrać oczyszczalnię do działki i domu, oraz weryfikacja deklaracji zgodnej z normą PN-EN 12566-3 i oznakowania CE.
XYMEN jako dystrybutor współpracujący z wieloma producentami dobiera rozwiązanie do warunków działki, prowadzi montaż i serwis, a zamówienia realizuje z darmową dostawą na terenie Polski i możliwością zakupu na raty.
Podsumowanie
Jesienny przegląd przydomowej oczyszczalni ścieków kosztuje mniej niż zimowa awaria, bo wykonuje się go, zanim pogoda ograniczy dostęp do zbiornika i wywóz osadu. Instalacja traci sprawność, gdy wchodzi w zimę z przepełnionym osadnikiem, zamulonym drenażem lub zapchanym filtrem dmuchawy. Kolejność: kontrola jesienią, naprawy przed przymrozkami, przy nawrotach modernizacja.