Taras drewniany na słupach pozwala uzyskać solidną, estetyczną konstrukcję tam, gdzie klasyczny taras na gruncie się nie sprawdza. Wymaga jednak przemyślanego projektu, poprawnego zakotwienia słupów i konsekwentnego dbania o odwodnienie, wentylację i zabezpieczenie drewna. Poniżej opisano krok po kroku, na co zwrócić uwagę przy planowaniu, budowie i użytkowaniu takiego tarasu, aby konstrukcja była bezpieczna i trwała wiele lat.
Czym jest taras drewniany na słupach i kiedy ma sens
Taras na słupach to konstrukcja wyniesiona ponad grunt, oparta na słupach (drewnianych lub stalowych), a nie bezpośrednio na podsypce i punktowych podporach. Obciąża grunt poprzez fundamenty punktowe – stopy betonowe, mikropale lub wsporniki fundamentowe – a nie przez całą powierzchnię tarasu.
Taras na słupach to najlepsze rozwiązanie, gdy poziom posadzki parteru jest wyraźnie wyżej niż poziom gruntu, teren jest nierówny albo występują skarpy i spadki.
W praktyce tarasy drewniane na słupach sprawdzają się szczególnie w trzech sytuacjach:
- różnica poziomów między domem a ogrodem wynosi więcej niż 40–50 cm,
- grunt jest trudno dostępny, podmokły lub mocno nachylony,
- planowany jest duży taras o wymiarach powyżej 4–5 m szerokości, który ma „wystawać” poza obrys fundamentów domu.
W porównaniu do tarasu na gruncie, konstrukcja na słupach oznacza wyższy koszt początkowy, ale daje lepszą kontrolę nad stabilnością, odwodnieniem i wentylacją konstrukcji. Można także łatwiej poprowadzić pod tarasem instalacje (oświetlenie, przewody do ogrodu, nawadnianie).
Projekt konstrukcji – kluczowe decyzje
Dobry projekt tarasu na słupach zaczyna się od zdefiniowania obciążeń, wysokości oraz sposobu oparcia o dom. Warto na tym etapie przynajmniej skonsultować się z konstruktorem – zwłaszcza przy dużych powierzchniach, wysunięciach powyżej 2 m i planowanych zadaszeniach.
Wysokość tarasu i fundamenty pod słupy
Kluczową decyzją jest docelowa wysokość poziomu desek względem progu drzwi tarasowych. Standardowo zostawia się 2–3 cm różnicy, aby woda z desek nie wpływała do wnętrza i żeby próg nie pracował przy obciążeniach.
Od tej wysokości zależy rodzaj fundamentów pod słupy. Przy tarasach wyniesionych do około 80–100 cm nad gruntem zwykle wystarczają stopy betonowe:
- średnica / bok: 30–40 cm dla słupów obwodowych,
- głębokość: poniżej strefy przemarzania (w większości Polski 80–100 cm),
- zbrojenie: pręty zbrojeniowe fi 8–12 w siatce lub w kształcie kosza.
W wyższych konstrukcjach, szczególnie przy stromych skarpach, pojawia się sens użycia mikro pali, kotew wbijanych lub wkręcanych (np. śrub fundamentowych). Pozwala to przenieść obciążenia głębiej, a jednocześnie ograniczyć zakres prac ziemnych.
Słupy mogą być drewniane (np. KVH, BSH), osadzone w regulowanych stopach stalowych zatopionych w betonie, lub w całości stalowe (profil zamknięty ocynkowany), do których później mocuje się belki drewniane. Rozwiązanie stalowe jest trwalsze, ale droższe; dobrze sprawdza się przy tarasach powyżej 1 m wysokości.
Rozstaw słupów, legary i grubość desek
Rozstaw słupów i belek nośnych zależy od planowanych obciążeń, wymiarów tarasu i przekrojów drewna. W typowych tarasach przyjmuje się:
Dla belek głównych (podtrzymujących legary):
– przekrój 8×16 lub 10×20 cm,
– rozstaw słupów 1,8–2,5 m (im większy taras, tym bezpieczniej bliżej 2 m).
Dla legarów (na których leżą deski tarasowe):
– przekrój 4×6, 5×7 lub 6×8 cm,
– rozstaw legarów 40–60 cm, w zależności od grubości desek i gatunku drewna.
Grubość desek tarasowych typowo wynosi 24–28 mm. Przy rozstawie legarów 50–60 cm warto stosować deskę min. 26–28 mm, szczególnie w miększych gatunkach (świerk, sosna). Dla twardych gatunków (modrzew syberyjski, bangkirai, massaranduba) można zejść z grubością, ale w praktyce wygodniej zostać przy standardowych wymiarach, dostępnych u większości dostawców.
Przy większych rozpiętościach (tarasy powyżej 5–6 m „w głąb”) warto rozważyć dodatkową belkę pośrednią lub kratownice, aby uniknąć ugięć i efektu „sprężynowania” desek.
Wybór materiałów: drewno, łączniki, elementy systemowe
Na trwałość tarasu na słupach składają się nie tylko przekroje, ale przede wszystkim jakość drewna, rodzaj łączników i sposób zabezpieczenia miejsc najbardziej narażonych na wodę.
Gatunki drewna i klasa impregnacji
Najbardziej dostępne i popularne jest drewno iglaste: sosna, świerk, modrzew. Do konstrukcji warto wybierać drewno techniczne KVH lub BSH – suszone komorowo, strugane, o znanej klasie wytrzymałości. Ogranicza to paczenie i pękanie oraz ułatwia dokładny montaż.
Kluczowa jest odporność na warunki zewnętrzne. Dla elementów mających kontakt z wilgocią stosuje się impregnację klasy minimum:
- UC3 (nad gruntem, narażone na deszcz),
- UC4 (w styku lub w zasięgu wody rozbryzgowej, np. dolne części słupów, legary nisko nad gruntem).
Drewno egzotyczne (bangkirai, cumaru, massaranduba, ipe) oferuje bardzo wysoką naturalną odporność, ale jest znacząco droższe i wymaga odpowiednich wkrętów (stal nierdzewna A2, A4). W polskich warunkach rozsądnym kompromisem jest modrzew syberyjski albo dobrze impregnowana sosna/świerk na konstrukcję, a na wierzch – lepsza deska tarasowa.
Warto rozdzielić: tańsze, ale dobrze zabezpieczone drewno na konstrukcję, oraz lepsze, twardsze na poszycie. Konstrukcja jest prawie niewidoczna, a jakość i wygląd desek tarasowych decydują o codziennym odbiorze tarasu.
Łączniki (konfirmaty, wkręty, łączniki kątowe, wieszaki belek) powinny być ocynkowane ogniowo lub ze stali nierdzewnej, kompatybilne z zastosowanymi środkami impregnującymi. Zwykłe, czarne wkręty po roku–dwóch potrafią skorodować, zostawiając nieestetyczne zacieki.
Montaż tarasu na słupach – kolejność prac
Prawidłowa kolejność etapów ogranicza poprawki i ułatwia zachowanie geometrii konstrukcji. Schematowo montaż wygląda następująco:
- Wyznaczenie obrysu tarasu, poziomów i punktów pod słupy – sznurek, ławy ciesielskie, niwelator lub poziomica laserowa.
- Wykonanie fundamentów punktowych: wykopy, zbrojenie, wylanie betonu z zatopionymi kotwami lub prętami pod stopy regulowane.
- Montaż słupów w stopach: ustawienie w pionie, tymczasowe stężenia, kontrola poziomów belek.
- Montaż belek głównych (podłużnych i poprzecznych), najlepiej z zastosowaniem łączników systemowych (wieszaki, kątowniki, płytki perforowane).
- Mocowanie legarów w rozstawie 40–60 cm, z zachowaniem spadku ok. 1–2% od budynku na zewnątrz.
- Rozłożenie taśm izolacyjnych na legarach (bitumicznych lub EPDM) dla odcięcia deski od wilgoci z drewna konstrukcyjnego.
- Montaż desek tarasowych: pozostawienie szczelin 4–6 mm między deskami, dylatacje przy ścianie budynku (ok. 10–15 mm).
- Wykończenie krawędzi (czoła, maskownice), balustrad, schodów, ewentualne obicie boków tarasu deską elewacyjną lub kratką.
Wysokość desek względem progu i poziomów klinkieru czy kostki w ogrodzie warto kontrolować kilka razy w trakcie prac. Późniejsze korekty są trudne i zwykle kosztowne.
Jeśli taras ma mieć balustradę, jej słupki najlepiej przewidzieć konstrukcyjnie na etapie montażu głównych słupów lub belek. Dosztukowywanie balustrady do gotowego tarasu często skutkuje słabymi punktami mocowania i małą sztywnością.
Zabezpieczenie konstrukcji i desek
Największym wrogiem tarasu drewnianego na słupach nie jest sam deszcz, ale długotrwała wilgoć bez możliwości wyschnięcia. Kluczowe jest więc połączenie impregnacji chemicznej z dobrą wentylacją konstrukcji i skutecznym odprowadzeniem wody.
Zasady zabezpieczania konstrukcji nośnej
Elementy konstrukcyjne powinny być impregnowane przed montażem – zanurzeniowo lub ciśnieniowo. Miejsca cięć, nawierceń i frezowań wymagają ponownego zabezpieczenia preparatem do końcówek (tzw. preparat do „czoła” drewna).
Bardzo ważne jest odcięcie drewna od bezpośredniego kontaktu z betonem i gruntem. Służą temu:
– stopy regulowane z płytą oddzielającą słup od betonu,
– podkładki z tworzywa pod legary (gdy są blisko gruntu),
– taśmy izolacyjne na legarach, które chronią je przed wodą ściekającą z desek.
Konstrukcja pod tarasem powinna mieć swobodny przepływ powietrza. Zamykanie boków szczelnymi panelami lub murowanie ścianek do samego spodu desek sprzyja gniciu. Jeżeli konieczne jest zamknięcie przestrzeni pod tarasem (np. ze względów estetycznych), warto przewidzieć kratki wentylacyjne lub szczeliny wentylacyjne min. kilku centymetrów wysokości.
Olejowanie i konserwacja desek tarasowych
Deski tarasowe, nawet te z drewna egzotycznego, wymagają regularnej pielęgnacji. Najpopularniejszym rozwiązaniem jest olejowanie olejem przeznaczonym do tarasów zewnętrznych (nie lakier, nie bejca do wnętrz). Olej wnika w strukturę drewna, ogranicza wchłanianie wody i wypłukiwanie barwników, a jednocześnie nie tworzy łuszczącej się powłoki.
Typowy cykl pielęgnacji:
– po montażu: pierwsze olejowanie (część producentów zaleca wstępne olejowanie przed montażem),
– po 6–12 miesiącach: odświeżenie, wyrównanie koloru po sezonie,
– dalej: olejowanie co 1–2 lata, w zależności od nasłonecznienia i stopnia eksploatacji.
Przed każdym odświeżeniem oleju deski wymagają dokładnego mycia (najlepiej dedykowanym preparatem do tarasów) i wyschnięcia. Użycie myjki ciśnieniowej wymaga ostrożności – zbyt wysokie ciśnienie rozrywa włókna drewna, co przyspiesza degradację powierzchni.
Typowe błędy i jak ich uniknąć
Przy tarasach na słupach pewne błędy powtarzają się wyjątkowo często. Świadome unikanie ich na etapie projektu i wykonania oszczędza sporo nerwów i pieniędzy.
- Brak spadku od budynku – poziome ułożenie desek sprzyja zaleganiu wody przy ścianie. Rozwiązanie: spadek min. 1–2% i wyraźna dylatacja przy ścianie.
- Zbyt mały rozstaw legarów – oszczędzanie na konstrukcji skutkuje sprężynowaniem desek, pękaniem wkrętów, trzaskami przy chodzeniu. Rozwiązanie: dostosować rozstaw do zaleceń producenta desek.
- Zabetonowanie słupów drewnianych bezpośrednio w gruncie – drewno stale narażone na wilgoć i brak wentylacji gnije w kilka lat. Rozwiązanie: zawsze stosować kotwy/stopy oddzielające drewno od betonu.
- Zamknięcie przestrzeni pod tarasem – brak wentylacji, zawilgocenie konstrukcji, pleśń. Rozwiązanie: pozostawić szczeliny wentylacyjne lub kratki.
- Nieprawidłowy dobór łączników – zwykłe wkręty rdzewieją, reagują z tanimi impregnatami. Rozwiązanie: stosować łączniki ocynkowane lub nierdzewne, przeznaczone do zewnętrznych konstrukcji drewnianych.
Do tego dochodzą błędy „estetyczne”, takie jak brak planowania modułu desek (cięcia „na oko” bez powtarzalności) czy mieszanie gatunków drewna o zupełnie różnych odcieniach. Niby drobnostki, ale po kilku latach trudno cieszyć się tarasem, który od początku był źle przemyślany.
Koszty i opłacalność rozwiązania
Taras drewniany na słupach jest z reguły droższy niż prosty taras na gruncie, ale często jedyną sensowną opcją przy dużych różnicach poziomów. Przybliżone widełki kosztów (stan na ostatnie sezony budowlane, ceny brutto, orientacyjne):
– konstrukcja drewniana (słupy, belki, legary, łączniki, fundamenty punktowe): ok. 500–900 zł/m² przy standardowych wysokościach,
– deski tarasowe z sosny/świerka: 80–150 zł/m² materiału,
– deski tarasowe z modrzewia syberyjskiego: 150–280 zł/m²,
– deski z drewna egzotycznego: 250–500+ zł/m²,
– robocizna (zależnie od regionu, skomplikowania, balustrad): często drugie tyle, co materiał.
W sumie, dobrze wykonany taras drewniany na słupach potrafi kosztować od ok. 900–1200 zł/m² przy tańszych materiałach i nieskomplikowanej konstrukcji, do nawet 2000–3000 zł/m² przy drewnie egzotycznym, zadaszeniu, balustradach i trudno dostępnym terenie.
Opłacalność rośnie tam, gdzie alternatywą byłoby wysokie nasypywanie gruntu, mury oporowe czy rozbudowane schody z betonu. W takich sytuacjach taras na słupach bywa nie tylko prostszym, ale także tańszym i bardziej elastycznym rozwiązaniem, które można z czasem rozbudować lub zmodyfikować.
Podsumowując, taras drewniany na słupach wymaga więcej planowania niż niski taras na gruncie, ale odwdzięcza się wygodą użytkowania i elastycznością aranżacji strefy ogrodowej. Kluczowe jest dobre zaprojektowanie konstrukcji, poprawne zakotwienie słupów i konsekwentne dbanie o odwodnienie oraz konserwację drewna – wtedy nawet po kilkunastu latach taras nadal będzie bezpieczny i estetyczny.