Wentylacja nowej hali: co musi być w projekcie, zanim zacznie się budowa

Wentylacja nowej hali: co musi być w projekcie, zanim zacznie się budowa

Projekt wentylacji hali powinien od początku łączyć bilans powietrza, układ kanałów, lokalizację urządzeń, przepusty konstrukcyjne oraz rozwiązania przeciwpożarowe. Decyzje dotyczące centrali, czerpni czy tras instalacji podjęte po zamknięciu projektu architektonicznego zwykle prowadzą do kolizji i kosztownych zmian.

Już na etapie założeń trzeba rozdzielić parametry wentylatorów pracujących w instalacji z odzyskiem ciepła i bez odzysku. W dotychczasowych warunkach technicznych (§ 154 ust. 10 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, tekst jednolity Dz.U. 2022 poz. 1225) maksymalna moc właściwa wentylatora nawiewnego wynosiła odpowiednio 1,60 kW/(m³/s) przy odzysku ciepła oraz 1,25 kW/(m³/s) bez odzysku. Przez 18 miesięcy od 20 września 2026 r. inwestor może nadal sporządzić według nich projekt dołączany do wniosku o pozwolenie na budowę albo do zgłoszenia budowy, jeśli złoży organowi prowadzącemu postępowanie oświadczenie o ich stosowaniu (art. 102a Prawa budowlanego). Przy budowie i robotach, które nie wymagają pozwolenia ani zgłoszenia, inwestor może je stosować bez takiego oświadczenia (art. 102b Prawa budowlanego). Dlatego przed przyjęciem limitów trzeba ustalić, jakie przepisy mają zastosowanie do danej inwestycji.

Od czego zaczyna się projekt wentylacji hali

W projekcie hali przemysłowej od początku trzeba uwzględnić to, jak będzie działać wentylacja przemysłowa, oraz przeanalizować funkcję obiektu, układ stref, konstrukcję nośną i dostępną przestrzeń techniczną.

„Skuteczna wentylacja przemysłowa łączy właściwie dobrany system, rzetelny montaż i regularne przeglądy – pominięcie któregokolwiek ogniwa prowadzi do przekroczenia norm NDS i nieplanowanych przestojów. Wentylacja to instalacja, nie pojedyncze urządzenie: działa jako spójna całość albo generuje trudne do zlokalizowania problemy.”

Źródło: TOP-PROJEKT, wentylacja przemysłowa

Trzeba ustalić, gdzie znajdą się urządzenia, jak poprowadzić kanały oraz które przejścia przez dach, ściany i stropy należy przewidzieć przed rozpoczęciem budowy.

Wyrzutnie można podzielić na ścienne oraz dachowe, te ostatnie dodatkowo dzielą się na pionowe i poziome. Wybór wyrzutni zależy od planu instalacji – czerpnia i wyrzutnia powinny być możliwie blisko centrali, aby zmniejszyć opory powietrza.

Źródło: Wyrzutnia powietrza – instalacja wentylacyjna

Projekt instalacji HVAC (Heating, Ventilation and Air Conditioning – ogrzewanie, wentylacja i klimatyzacja) obejmuje analizę potrzeb, dobór systemu, obliczenia przepływów, rozwiązania kanałowe oraz koordynację z pozostałymi instalacjami budynku. Dokumentacja powinna pokazywać trasy przewodów, średnice kanałów, położenie nawiewników i wywiewników, parametry centrali oraz miejsca montażu urządzeń:

Element projektu Co należy określić
Bilans powietrza Potrzeby technologiczne, źródła ciepła, emisje, liczbę osób i podział hali na strefy.
Układ instalacji Trasy kanałów, przepływy, średnice przewodów, nawiewniki, wywiewniki i elementy regulacyjne.
Centrala i urządzenia Lokalizację, dostęp serwisowy, sposób posadowienia oraz obciążenia przekazywane na konstrukcję.
Przegrody budowlane Przepusty przez dach, ściany i stropy, miejsce na izolację oraz wymagane uszczelnienia.
Czerpnia i wyrzutnia Położenie względem okien, elewacji, dróg komunikacyjnych i planowanej zabudowy terenu.
Odbiór instalacji Dokumentację powykonawczą, zmierzone przepływy, ustawienia klap i dane do późniejszej obsługi.

Bilans powietrza i krotność wymian

Bilans powietrza powinien wynikać z procesu prowadzonego w hali. Uwzględnia się źródła ciepła, emisje, liczbę osób oraz sposób użytkowania poszczególnych części budynku. Krotność wymian pomaga określić potrzebny strumień powietrza, który należy następnie zestawić z bilansem ciepła i pracą urządzeń procesowych.

Dobór centrali powinien być konsekwencją obliczeń. Przepływy trzeba przełożyć na układ kanałów, opory instalacji oraz możliwości regulacji. Każdy przewód prowadzony przez betonową płytę wymaga przygotowania odpowiedniego przejścia, z uwzględnieniem izolacji i luzu montażowego. Sama średnica przewodu nie przesądza o wymaganym przepływie w danej gałęzi.

Wyciągi miejscowe i nawiew kompensacyjny

Wyciągi miejscowe przy źródłach emisji wymagają nawiewu kompensacyjnego. Brak uzupełnienia usuwanego powietrza może powodować podciśnienie w hali i zaburzać pracę instalacji.

Układ należy również zrównoważyć, czyli wyregulować przepływy w poszczególnych gałęziach. Gałęzie o różnej długości i oporach dają odmienne przepływy, dlatego projekt powinien przewidywać elementy regulacyjne oraz pomiar po wykonaniu instalacji. Podział urządzeń na niezależne strefy ułatwia regulację i obsługę poszczególnych części obiektu.

Centrale, kanały i obciążenia konstrukcji

Lokalizację centrali wentylacyjnej trzeba uzgodnić z układem konstrukcji przed zamknięciem projektu hali. Przy montażu na dachu należy sprawdzić obciążenia, sposób posadowienia, dostęp serwisowy i prowadzenie instalacji. Antresola może ułatwić obsługę urządzeń, jednak jej konstrukcja musi przenieść ciężar centrali, kanałów oraz wyposażenia towarzyszącego.

Dokumentacja powinna wskazywać wszystkie przepusty przez dach, ściany i stropy. Dla każdego przejścia trzeba przewidzieć miejsce na izolację, montaż oraz wymagane uszczelnienie. Te ustalenia wpływają na projekt konstrukcyjny i powinny być widoczne na rzutach branżowych.

Przykład układu urządzeń w hali produkcyjnej

W hali produkcyjnej wentylatory dachowe mogą współpracować z nagrzewnicami wodnymi z komorami mieszania w mechanicznym układzie nawiewno-wywiewnym. Nagrzewnice uzupełniają straty ciepła w hali.

Gdy nagrzewnice montuje się pod stropem, projekt powinien uwzględniać ich rozmieszczenie oraz dostęp podczas obsługi. Na ścianach można zastosować jednostki zapewniające bezkanałową wentylację z odzyskiem ciepła.

Czerpnie, wyrzutnie i ochrona przeciwpożarowa

Czerpnia powinna pobierać możliwie czyste powietrze, a wyrzutnia odprowadzać powietrze zużyte w sposób ograniczający jego powrót do budynku. Według § 152 ust. 9 pkt 3 dotychczasowych warunków technicznych (rozporządzenie wymienione wyżej) przy wyrzutni ściennej okna znajdujące się w tej samej ścianie powinny być oddalone w poziomie co najmniej o 3 m, a okna położone poniżej lub powyżej wyrzutni co najmniej o 2 m. Czerpnie i wyrzutnie na dachu sytuuje się według § 152 ust. 10 poza strefami zagrożenia wybuchem, w odległości co najmniej 10 m od siebie przy wyrzucie poziomym i 6 m przy pionowym, z wyrzutnią co najmniej 1 m ponad czerpnią. Rozporządzenie z 2002 r. utraciło moc 20 września 2026 r. Czy i jak długo w danym projekcie można stosować jego wymagania, określają przepisy przejściowe art. 102a-102c Prawa budowlanego.

Położenie czerpni i wyrzutni trzeba skoordynować z elewacją, układem okien, drogami komunikacyjnymi i planowaną zabudową terenu. Przeniesienie wyrzutni na etap wykonawczy może wymusić zmianę trasy kanałów lub ingerencję w gotową przegrodę.

Przejścia przez przegrody i rozwiązania ppoż.

Koordynacja z architektem i konstruktorem obejmuje przejścia instalacji przez przegrody, dostęp do urządzeń oraz zabezpieczenia przeciwpożarowe. Projekt powinien wskazywać miejsca, w których kanały przechodzą przez przegrody o wymaganej odporności ogniowej, wraz z elementami odcinającymi i uszczelnieniami.

Po odbiorze warto zachować rzut powykonawczy instalacji, zmierzone przepływy, ustawienia klap oraz instrukcje obsługi i konserwacji.

Źródła

  • Wyrzutnia powietrza – instalacja wentylacyjna – Zintegrowana Platforma Edukacyjna, zpe.gov.pl
  • Obwieszczenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 sierpnia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, eli.gov.pl
  • Najczęściej zadawane pytania dotyczące nowo uruchamianych obiektów – Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie, gov.pl
  • E-book: instalacje wentylacyjne i klimatyzacyjne – Zintegrowana Platforma Edukacyjna, zpe.gov.pl
  • Instalacja wentylacyjna – Zintegrowana Platforma Edukacyjna, zpe.gov.pl
  • Obwieszczenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 kwietnia 2022 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie – Ministerstwo Rozwoju i Technologii, isap.sejm.gov.pl